ขนาดอักษร  เล็กลง | มาตรฐาน | ใหญ่ขึ้น

ยาสูบ2

yasoob

          ในสายตาของคนลาว ยาสูบแสดงถึงความเป็นมิตรและความเป็นผู้ชาย ประเพณีของคนลาวจะนำยาสูบที่มีไปเป็นของฝากของต้อนเพื่อแลกเปลี่ยนสิ่งของกันในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะในงานบุญประเพณีต่างๆ หรือในพิธีทางความเชื่อและการแก้บน คนบ้านอื่นที่ไม่ได้ปลูกยาจะนำสิ่งของที่มีค่า เช่น หมากยางช้าง (ผลไม้ป่า) มาแลกกับยาสูบ

          การแก้บนต้องมีการแต่งคำหมากและกรอกยาสูบเป็นเครื่องเซ่นไหว้ การทำบุญสินกินทานต่างๆ เช่น บุญขึ้นบ้าน บุญแข่งเรือ บุญบั้งไฟ บุญปุตตาก็มีการแต่งคำหมากกรอกยาโดยใส่ขัน นำมาวางไว้ที่หน้าพระ เพื่อให้ท่านสูบยาและเคี้ยวหมาก

          ยาสูบใช้เป็นของฝากของต้อน เมื่อเพื่อนฝูงทางอื่นมาเยี่ยมยาม บางครั้งก็ให้โดยไม่มีการซื้อขาย ให้เพราะความคุ้นเคยกัน คนแก่จะนำยาสูบมาสีฟัน โดยเฉพาะผู้หญิง เชื่อว่าจะช่วยทำให้ฟันมั่น ไม่ผุ ช่วยลดการปวดฟัน ยาสูบยังใช้แทนฟอร์มาลีน เวลาแต่งศพจะใช้ยาสูบอุดที่รูจมูกทั้งสองข้าง เพื่อป้องกันแมลงวันไม่ให้มาตอม ตอนบรรจุศพให้ปูพื้นโลงศพด้วยยาสูบจะช่วยดับกลิ่น บางส่วนนำมาโรยข้างๆ และโรยที่ศพเพื่อไม่ให้ศพเน่า ในการทำศพจะใช้ใบยาสูบมากถึง 1 – 2 กิโลกรัม ยาสูบยังใช้ทำยาฆ่าแมลงโดยผสมตะไคร้และใบสะเดาลงไป

การเพาะพันธุ์ (กล้าเบี้ย)

          การเพาะพันธุ์ยาสูบใช้พื้นที่แปลงผักสวนครัวหลังบ้านเพื่อให้ง่ายต่อการดูแล ยาสูบต้องคอยเอาใจใส่และมีความสำคัญเทียบกับแหล่งอาหารที่สำคัญของชีวิต การปลูกเริ่มจากใส่ฝุ่นธรรมชาติเพื่อเตรียมดินที่จะเพาะปลูก นำมูลหมูมาผสมกับดิน จากนั้นโรยเมล็ดยา ทิ้งไว้ ๓ อาทิตย์ ต้นอ่อนจะทยอยงอกขึ้นมา นำต้นอ่อนจากแปลงไปปลูกที่แปลงปลูก ซึ่งอยู่กลางลอนพวน (เกาะพวน)

การปลูกยาและบ่มยา

          ลอนมีดินทรายผสมดินเหนียว ทำให้ปลูกยาได้ดี มีน้ำโขงรดต้นอ่อนของยา บางคนปลูกไว้ริมโขงเพื่อให้สะดวกต่อการรดน้ำ แต่จะทำให้ยามีรสอ่อน (ยาไม่ปุ) ต้นกล้ายาสูบจะนิยมไปปลูกบนลอนกลางแม่น้ำโขง โดยปลูกหลุมละ ๑ ต้น ห่างกันประมาณ ๒ คืบ เมื่อโตประมาณ ๑ ศอก ให้นำปัสสาวะที่หมักไว้มาผสมน้ำรดที่โคนเพื่อเร่งการเจริญเติบโต จะทำให้ยาฉุน มีรสดี การรดด้วยปัสสาวะจะช่วยรักษาแมงไม้บางชนิดในดิน ถ้าเป็นในประเทศไทย ยาสูบจะนิยมปลูกไว้ที่คอกควายเก่าเพราะดินมีความเค็ม ยาสูบจะงามถ้าใช้ดินเค็ม การหมักปัสสาวะในครอบครัวจะใส่ไว้ในกระบั้งไม้ไผ่บ้าน หมักไว้ ๑ อาทิตย์จนเต็ม แล้วขนใส่เรือเพื่อมารดต้นยา ผสมน้ำ ๓ ถังต่อปัสสาวะ ๑ ถัง

          เมื่อโตเต็มที่ให้เด็ดยอด เพื่อไม่ให้สูงเกินไป การเด็ด 3 ใบที่ยอดเพื่อช่วยให้ทำให้ต้นยาแตกเป็นพุ่มใหญ่ เมื่อใบยาเปลี่ยนเป็นสีเหลือง แสดงว่าแก่ ให้เก็บใบยามาบ่ม การเก็บใบยาให้เอาท่อนกลาง จะปุดี ใส่กะทอทำจากไม้ไผ่ ปูด้วยใบตาเสือ แล้วปิดด้วยใบตาเสือ เพื่อให้ใบยาเหลืองงาม ใช้เวลาบ่มประมาณ ๓ คืน แล้วนำมาซอย ด้วยเครื่องซอยยา สามีจะเป็นซอย ส่วนภรรยาจะต้องคอยเก็บใบยาที่ซอยแล้วไปตาก ช่วงที่ซอยใบยาสูบจึงต้องตื่นตั้งแต่ตีสี่มาซอยยาเอาไว้เพื่อให้ทันแดด

การตากยา

          หลังจากซอยแล้วนำมาโรยใส่กระแตะทำจากไม้ไผ่เพื่อตาก ยาสูบจะต้องไว้กลางแดดอย่างน้อย ๓ วัน โดยต้องคอยกลับยาให้แห้ง เสมอกัน การตากยาจะช่วยทำให้เนื้อยาสูบเหนียวไม่ขาด ต้องไม่ตากจน   แห้งกราอบ คนลาวใช้น้ำหมอกในการตากก้อยา เมื่อยาแห้งดีแล้วก็ให้เก็บยาเป็นก้อ ใส่กะทอไม้ไผ่บ้าน

          กะทอรองด้วยใบตองกุงเพื่อไม่ให้มอดและแมลงเข้าไปเจาะกิน แล้วปิดด้วยใบตองกุงอย่างดี สามารถเก็บไว้ใช้ได้ตลอดปี

อ่านทั้งหมด 680 คน

BACK